Prawa Człowieka ONZ

Preamble

ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e uznanie przyrodzonej godno┼Ťci oraz r├│wnych i niezbywalnych praw wszystkich cz┼éonk├│w wsp├│lnoty ludzkiej jest podstaw─ů wolno┼Ťci, sprawiedliwo┼Ťci i pokoju ┼Ťwiata,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw cz┼éowieka doprowadzi┼éo do akt├│w barbarzy┼ästwa, kt├│re wstrz─ůsn─Ö┼éy sumieniem ludzko┼Ťci, i ┼╝e og┼éoszono uroczy┼Ťcie jako najwznio┼Ťlejszy cel ludzko┼Ťci d─ů┼╝enie do zbudowania takiego ┼Ťwiata, w kt├│rym ludzie korzysta─ç b─Öd─ů z wolno┼Ťci s┼éowa i przekona┼ä oraz z wolno┼Ťci od strachu i n─Ödzy,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e konieczne jest zawarowanie praw cz┼éowieka przepisami prawa, aby nie musia┼é - doprowadzony do ostateczno┼Ťci - ucieka─ç si─Ö do buntu przeciw tyranii i uciskowi,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e konieczne jest popieranie rozwoju przyjaznych stosunk├│w mi─Ödzy narodami,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e Narody Zjednoczone przywr├│ci┼éy sw─ů wiar─Ö w podstawowe prawa cz┼éowieka, godno┼Ť─ç i warto┼Ť─ç jednostki oraz w r├│wnouprawnienie m─Ö┼╝czyzn i kobiet, oraz wyrazi┼éy swe zdecydowanie popierania post─Öpu spo┼éecznego i poprawy warunk├│w ┼╝ycia w wi─Ökszej wolno┼Ťci,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e Pa┼ästwa Cz┼éonkowskie podj─Ö┼éy si─Ö we wsp├│┼épracy z Organizacj─ů Narod├│w Zjednoczonych zapewni─ç powszechne poszanowanie i przestrzeganie praw cz┼éowieka i podstawowych wolno┼Ťci,
ZWA┼╗YWSZY, ┼╝e jednakowe rozumienie tych praw i wolno┼Ťci ma olbrzymie znaczenie dla ich pe┼énej realizacji,

PRZETO ZGROMADZENIE OG├ôLNE Og┼éasza Uroczy┼Ťcie niniejsz─ů Powszechn─ů Deklaracj─Ö Praw Cz┼éowieka jako wsp├│lny najwy┼╝szy cel wszystkich lud├│w i wszystkich narod├│w, aby wszyscy ludzie i wszystkie organy spo┼éecze┼ästwa - maj─ůc stale w pami─Öci niniejsz─ů Deklaracj─Ö - d─ů┼╝y┼éy w drodze nauczania i wychowywania do rozwijania poszanowania tych praw i wolno┼Ťci i aby zapewni┼éy za pomoc─ů post─Öpowych ┼Ťrodk├│w o zasi─Ögu krajowym i mi─Ödzynarodowym powszechne i skuteczne uznanie i stosowanie tej Deklaracji zar├│wno w┼Ťr├│d narod├│w Pa┼ästw Cz┼éonkowskich, jak i w┼Ťr├│d narod├│w zamieszkuj─ůcych obszary podleg┼ée ich w┼éadzy.┬á

Artykuł 1 

Wszyscy ludzie rodz─ů si─Ö wolni i r├│wni pod wzgl─Ödem swej godno┼Ťci i swych praw. S─ů oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni post─Öpowa─ç wobec innych w duchu braterstwa.┬á

Artykuł 2 

Ka┼╝dy cz┼éowiek posiada wszystkie prawa i wolno┼Ťci zawarte w niniejszej Deklaracji bez wzgl─Ödu na jakiekolwiek r├│┼╝nice rasy, koloru, p┼éci, j─Özyka, wyznania, pogl─ůd├│w politycznych i innych, narodowo┼Ťci, pochodzenia spo┼éecznego, maj─ůtku, urodzenia lub jakiegokolwiek innego stanu. Nie wolno ponadto czyni─ç ┼╝adnej r├│┼╝nicy w zale┼╝no┼Ťci od sytuacji politycznej, prawnej lub mi─Ödzynarodowej kraju lub obszaru, do kt├│rego dana osoba przynale┼╝y, bez wzgl─Ödu na to, czy dany kraj lub obszar jest niepodleg┼éy, czy te┼╝ podlega systemowi powiernictwa, nie rz─ůdzi si─Ö samodzielnie lub jest w jakikolwiek spos├│b ograniczony w swej niepodleg┼éo┼Ťci.┬á

Artykuł 3 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do ┼╝ycia, wolno┼Ťci i bezpiecze┼ästwa swej osoby.┬á

Artykuł 4 

Nie wolno nikogo czyni─ç niewolnikiem ani nak┼éada─ç na nikogo s┼éu┼╝ebno┼Ťci; niewolnictwo i handel niewolnikami s─ů zakazane we wszystkich swych postaciach.┬á

Artykuł 5 

Nie wolno nikogo torturowa─ç ani kara─ç lub traktowa─ç w spos├│b okrutny, nieludzki lub poni┼╝aj─ůcy.┬á

Artykuł 6 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do uznawania wsz─Ödzie jego osobowo┼Ťci prawnej.┬á

Artykuł 7 

Wszyscy s─ů r├│wni wobec prawa i maj─ů prawo, bez jakiejkolwiek r├│┼╝nicy, do jednakowej ochrony prawnej. Wszyscy maj─ů prawo do jednakowej ochrony przed jak─ůkolwiek dyskryminacj─ů, b─Öd─ůc─ů pogwa┼éceniem niniejszej Deklaracji, i przed jakimkolwiek nara┼╝eniem na tak─ů dyskryminacj─Ö.┬á

Artykuł 8 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do skutecznego odwo┼éywania si─Ö do kompetentnych s─ůd├│w krajowych przeciw czynom stanowi─ůcym pogwa┼écenie podstawowych praw przyznanych mu przez konstytucj─Ö lub przez prawo.┬á

Artykuł 9 

Nikogo nie wolno samowolnie aresztować, zatrzymać lub wygnać z kraju. 

Artykuł 10 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma na warunkach ca┼ékowitej r├│wno┼Ťci prawo, aby przy rozstrzyganiu o jego prawach i zobowi─ůzaniach lub o zasadno┼Ťci wysuwanego przeciw niemu oskar┼╝enia o pope┼énienie przest─Öpstwa by─ç s┼éuchanym sprawiedliwie i publicznie przez niezale┼╝ny i bezstronny s─ůd.┬á

Artykuł 11 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek oskar┼╝ony o pope┼énienie przestjpstwa ma prawo, aby uznawano go za niewinnego dop├│ty, dop├│ki nie udowodni mu si─Ö winy zgodnie z prawem podczas publicznego procesu, w kt├│rym zapewniono mu wszystkie konieczne ┼Ťrodki obrony.┬á
  2. Nikt nie mo┼╝e by─ç skazany za przest─Öpstwo z powodu dzia┼éania lub zaniechania nie stanowi─ůcego w chwili jego dokonania przest─Öpstwa wed┼éug prawa krajowego lub mi─Ödzynarodowego. Nie wolno tak┼╝e wymierza─ç kary wy┼╝szej ni┼╝ ta, kt├│ra by┼éa przewidziana w chwili pope┼énienia przest─Öpstwa.┬á

Artykuł 12 

Nie wolno ingerować samowolnie w czyjekolwiek życie prywatne, rodzinne, domowe, ani w jego korespondencję, ani też uwłaczać jego honorowi lub dobremu imieniu. Każdy człowiek ma prawo do ochrony prawnej przeciwko takiej ingerencji lub uwłaczaniu. 

Artykuł 13 

  1. Każdy człowiek ma prawo swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania w granicach każdego Państwa. 
  2. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo opu┼Ťci─ç jakikolwiek kraj, w┼é─ůczaj─ůc w to sw├│j w┼éasny, i powr├│ci─ç do swego kraju.┬á

Artykuł 14 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo ubiega─ç si─Ö o azyl i korzysta─ç z niego w innym kraju w razie prze┼Ťladowania.┬á
  2. Nie mo┼╝na powo┼éywa─ç si─Ö na to prawo w przypadku ┼Ťcigania wszcz─Ötego rzeczywi┼Ťcie z powodu pope┼énienia przest─Öpstwa pospolitego lub czynu sprzecznego z celami i zasadami Organizacji Narod├│w Zjednoczonych.┬á

Artykuł 15 

  1. Każdy człowiek ma prawo do posiadania obywatelstwa. 
  2. Nie wolno nikogo pozbawiać samowolnie obywatelstwa ani nikomu odmawiać prawa do zmiany obywatelstwa. 

Artykuł 16 

  1. M─Ö┼╝czy┼║ni i kobiety bez wzgl─Ödu na jakiekolwiek r├│┼╝nice rasy, narodowo┼Ťci lub wyznania maj─ů prawo po osi─ůgni─Öciu pe┼énoletno┼Ťci do zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa i za┼éo┼╝enia rodziny. Maj─ů oni r├│wne prawa w odniesieniu do zawierania ma┼é┼╝e┼ästwa, podczas jego trwania i po jego ustaniu.┬á
  2. Ma┼é┼╝e┼ästwo mo┼╝e by─ç zawarte jedynie za swobodnie wyra┼╝on─ů pe┼én─ů zgod─ů przysz┼éych ma┼é┼╝onk├│w.┬á
  3. Rodzina jest naturaln─ů i podstawow─ů kom├│rk─ů spo┼éecze┼ästwa i ma prawo do ochrony ze strony spo┼éecze┼âstwa i Pa┼ästwa.┬á

Artykuł 17 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek, zar├│wno sam jak i wesp├│┼é z innymi, ma prawo do posiadania w┼éasno┼Ťci.┬á
  2. Nie wolno nikogo samowolnie pozbawia─ç jego w┼éasno┼Ťci.┬á

Artykuł 18 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo wolno┼Ťci my┼Ťli, sumienia i wyznania; prawo to obejmuje swobod─Ö zmiany wyznania lub wiary oraz swobod─Ö g┼éoszenia swego wyznania lub wiary b─ůd┼║ indywidualnie, b─ůd┼║ wesp├│┼é z innymi lud┼║mi, publicznie i prywatnie, poprzez nauczanie, praktykowanie, uprawianie kultu i przestrzeganie obyczaj├│w.┬á

Artykuł 19 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo wolno┼Ťci opinii i wyra┼╝ania jej; prawo to obejmuje swobod─Ö posiadania niezale┼╝nej opinii, poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i pogl─ůd├│w wszelkimi ┼Ťrodkami, bez wzgl─Ödu na granice.┬á

Artykuł 20

  1. Każdy człowiek ma prawo spokojnego zgromadzania i stowarzyszania się. 
  2. Nikogo nie mo┼╝na zmusza─ç do nale┼╝enia do jakiego┼Ť stowarzyszenia.┬á

Artykuł 21 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do uczestniczenia w rz─ůdzeniu swym krajem bezpo┼Ťrednio lub poprzez swobodnie wybranych przedstawicieli.┬á
  2. Każdy człowiek ma prawo równego dostępu do służby publicznej w swym kraju. 
  3. Wola ludu jest podstaw─ů w┼éadzy rz─ůdu; wola ta wyra┼╝a si─Ö w przeprowadzanych okresowo rzetelnych wyborach, opartych na zasadzie powszechno┼Ťci, r├│wno┼Ťci i tajno┼Ťci, lub na innej r├│wnorz─Ödnej procedurze, zapewniaj─ůcej wolno┼Ť─ç wybor├│w.┬á

Artykuł 22 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma jako cz┼éonek spo┼éecze┼ästwa prawo do ubezpiecze┼ä spo┼éecznych; ma r├│wnie┼╝ prawo do urzeczywistniania - poprzez wysi┼éek narodowy i wsp├│┼éprac─Ö mi─Ödzynarodow─ů oraz zgodnie z organizacj─ů i zasobami ka┼╝dego Pa┼ästwa - swych praw gospodarczych, spo┼éecznych i kulturalnych, niezb─Ödnych dla jego godno┼Ťci i swobodnego rozwoju jego osobowo┼Ťci.┬á

Artykuł 23 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do pracy, do swobodnego wyboru pracy, do odpowiednich i zadowalaj─ůcych warunk├│w pracy oraz do ochrony przed bezrobociem.┬á
  2. Ka┼╝dy cz┼éowiek, bez wzgl─Ödu na jakiekolwiek r├│┼╝nice, ma prawo do r├│wnej p┼éacy za r├│wn─ů pracj.┬á
  3. Ka┼╝dy pracuj─ůcy ma prawo do odpowiedniego i zadowalaj─ůcego wynagrodzenia, zapewniaj─ůcego jemu i jego rodzinie egzystencj─Ö odpowiadaj─ůc─ů godno┼Ťci ludzkiej i uzupe┼énianego w razie potrzeby innymi ┼Ťrodkami pomocy spo┼éecznej.┬á
  4. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do tworzenia zwi─ůzk├│w zawodowych i do przyst─Öpowania do zwi─ůzk├│w zawodowych dla ochrony swych interes├│w.┬á

Artykuł 24 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do urlopu i wypoczynku, w┼é─ůczaj─ůc w to rozs─ůdne ograniczenie godzin pracy i okresowe p┼éatne urlopy.┬á

Artykuł 25 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do stopy ┼╝yciowej zapewniaj─ůcej zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, w┼é─ůczaj─ůc w to wy┼╝ywienie, odzie┼╝, mieszkanie, opiekj lekarsk─ů i konieczne ┼Ťwiadczenia socjalne, oraz prawo do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, choroby, niezdolno┼Ťci do pracy, wdowie┼ästwa, staro┼Ťci lub utraty ┼Ťrodk├│w do ┼╝ycia w inny spos├│b od niego niezale┼╝ny.┬á
  2. Matka i dziecko maj─ů prawo do specjalnej opieki i pomocy. Wszystkie dzieci, zar├│wno ma┼é┼╝e┼äskie jak i pozama┼é┼╝e┼äskie, korzystaj─ů z jednakowej ochrony spo┼éecznej.┬á

Artykuł 26 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do nauki. Nauka jest bezp┼éatna, przynajmniej na stopniu podstawowym. Nauka podstawowa jest obowi─ůzkowa. O┼Ťwiata techniczna i zawodowa jest powszechnie dost─Öpna, a studia wy┼╝sze s─ů dost─Öpne dla wszystkich na zasadzie r├│wno┼Ťci w zale┼╝no┼Ťci od zalet osobistych.┬á
  2. Celem nauczania jest pe┼ény rozw├│j osobowo┼Ťci ludzkiej i ugruntowanie poszanowania praw cz┼éowieka i podstawowych wolno┼Ťci. Krzewi ono zrozumienie, tolerancj─Ö i przyja┼║┼ä mi─Ödzy wszystkimi narodami, grupami rasowymi lub religijnymi; popiera dzia┼éalno┼Ť─ç Organizacji Narod├│w Zjednoczonych zmierzaj─ůc─ů do utrzymania pokoju.┬á
  3. Rodzice maj─ů prawo pierwsze┼ästwa w wvborze nauczania, kt├│re ma by─ç dane ich dzieciom.┬á

Artykuł 27 

  1. Każdy człowiek ma prawo do swobodnego uczestniczenia w życiu kulturalnym społeczeństwa, do korzystania ze sztuki, do uczestniczenia w postępie nauki i korzystania z jego dobrodziejstw. 
  2. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do ochrony moralnych i materialnych korzy┼Ťci wynikaj─ůcych z jakiejkolwiek jego dzia┼éalno┼Ťci naukowej, literackiej lub artystycznej.┬á

Artykuł 28 

Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do takiego porz─ůdku spo┼éecznego i mi─Ödzynarodowego, w kt├│rym prawa i wolno┼Ťci zawarte w niniejszej Deklaracji by┼éyby w pe┼éni realizowane.┬á

Artykuł 29 

  1. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma obowi─ůzki wobec spo┼éecze┼ästwa, bez kt├│rego niemo┼╝liwy jest swobodny i pe┼ény rozw├│j jego osobowo┼Ťci.┬á
  2. W korzystaniu ze swych praw i wolno┼Ťci ka┼╝dy cz┼éowiek podlega jedynie takim ograniczeniom, kt├│re s─ů ustalone przez prawo wy┼é─ůcznie w celu zapewnienia odpowiedniego uznania i poszanowania praw i wolno┼Ťci innych i w celu uczynienia zado┼Ť─ç s┼éusznym wymogom moralno┼Ťci, porz─ůdku publicznego i powszechnego dobrobytu demokratycznego spo┼éecze┼ästwa.┬á
  3. Z niniejszych praw i wolno┼Ťci nie wolno w ┼╝adnym przypadku korzysta─ç w spos├│b sprzeczny z celami i zasadami Organizacji Narod├│w Zjednoczonych.┬á

Artykuł 30 

┼╗adnego z postanowie┼ä niniejszej Deklaracji nie mo┼╝na rozumie─ç jako udzielaj─ůcego jakiemukolwiek Pa┼ästwu, grupie lub osobie jakiegokolwiek prawa do podejmowania dzia┼éalno┼Ťci lub wydawania akt├│w zmierzaj─ůcych do obalenia kt├│regokolwiek z praw i wolno┼Ťci zawartych w niniejszej Deklaracji.┬á


Wi─Öcej informacji na stronie: https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=pql

Pobrane z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ.